Ulmska kutija (Ulmer Schachtel) iz XVIII veka

Kada su Habzburzi konačno proterali Turke iz Mađarske i Vojvodine, krajem XVII i početkom XVIII veka, počeli su polako da naseljavaju opustošen, a delimično i nenaseljen, prostor prema granici sa Osmanlijskim carstvom, koja je tada bila na rekama Savi i Dunavu. Politika monarha iz dinastije Habzburga bila je jednostavna i logična - "oslobođen" i relativno "prazan" prostor koji je ostao nakon što su se Turci povukli morao je biti naseljen, ako se imala namera da se taj prostor i zadrži. Svaka ostavljena "praznina" bila bi otvoren poziv Otomanskoj imperiji da "zauzme ono što nije ničije ili niko ne želi".

Prvi je sa kolonizacijom onoga što mi danas nazivamo Vojvodinom počeo car Karlo VI (1711-1740), a potom je nastavila njegova ćerka carica Marija Terezija (1740-1780), dovršio je njen sin car Josif II (1780-1790). Za njih je Vojvodina bila "bedem odbrane hrišćanstva" od Turske carevine, dakle islama.

Za efikasnu odbranu "bedema", to jest granice, od nove najezde Turaka bile su potrebne tri stvari: branioci, infrastrukutura i logistika. Uz to, austrijski vladari su u Vojvodini videli još nešto - žitnicu carevine. Nemci su u Vojvodinu stigli "iz zapadne i gornje Mađarske", a zatim su počeli da pristižu njihovi sunarodnici Moravske i Bohemije (u današnjoj Češkoj) i Šlezije ( jugoistok današnje Poljske).

Sledeći talas naseljenika dolazio je iz vojvodstava na koja je bila podeljena tadašnja Bavarska, Švapske regije, markgrofovije Baden, Hesena, Franačke oblasti na Majni, a delom i iz Vestfalije. Za ovaj težak zadatak izabrani su siromašni nemački seljaci, koji su pričama o "novom početku i gostoljubivosti velike carevine" mamljeni da se nasele u današnju Vojvodinu. Centar okupljanja doseljenika nalazio se u Ulmu, a prva stanica do koje su stizali bila je obala Dunava kod Apatina.

Za to je izgrađeno namensko plovilo takozvana "Ulmska kutija" koje se na cilju rasklapalo, a njegova građa koristila za izgradnju kuća za doseljenike.


Na prostoru nekadašnje apatinske Harčaš čarde uskoro postaje dostupan za posetioce vizitorski centar "Harčaš". Posedovaće multimedijalnu postavku koja će na jedinstven način predstaviti prirodne vrednosti ovog područja, ali i deo naše kulture i tradicije. Na spratu centra biće postavljena moderna multimedijalna izložba koja će pratiti priču jednog starog apatinskog ribara, o životu uz Dunav, prirodi, običajima i tradiciji.

Centar će biti i jedna od polaznih tačaka za upoznavanje same prirode. U prizemlju objekta predviđen je i ugostiteljski prostor, prilagođen grupama, ekskurzijama i organizovanim posetama.

Tu je i drvena Ulmska kutija, replika broda kojim su podunavski Nemci nekada naseljavali ovo područje. U njoj će uskoro biti suvenirnica sa proizvodima lokalnih proizvođača.